Vier Manieren Om Middelmatigheid Te Vermijden

Wie kiest voor middelmatigheid kiest niet. Kiezen betekent zoeken naar iets bijzonders, iets waardevols waarin je jouw energie kwijt wilt. Een kenmerk van succesvolle ondernemers. Kiezen betekent energie, tijd en aandacht op één punt focussen en daarbij te blijven. Ook als het een keertje tegenzit. Middelmatigheid is je conformeren aan je concurrenten. Dat je genoegen neemt met het minimum. Denkt dat het toch wel niks zal worden. Op de website Quartz schrijft Drew Williams een blog (engels) met als titel “$1 is too much for most startups to spend on marketing“. Voor de meeste starters is één dollar voor marketing al teveel. En dat is jammer. Jammer voor je plan, voor je zelfvertrouwen, voor je werkplezier, voor je klanten en uiteindelijk voor je eigen portemonnee. Denk nu niet dat ik dit alleen schrijf voor jou als startende ondernemer. Heel wat ondernemingen en vooral organisaties leiden aan dit syndroom van middelmatigheid. Het past ook een beetje bij onze opvoeding en onze aard, “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg”.

Stap Voor Stap

Iedere onderneming begint met een eerste stap. Een succesvolle onderneming begint met een forse stap. Een stap die goed is voorbereid, waar over is nagedacht, die een doel heeft en een planning om bij dat doel te komen. Goede voorbereiding, goede afspraken met jezelf  en een duidelijk doel brengen je waar je wezen wilt. Vergelijk het met een vakantie. Stel je wilt naar Arbois, een leuk stadje in de Jura en de geboorteplaats van Louis Pasteur, de uitvinder van de pasteurisatie techniek. Dat is je doel. Je wilt er twee weken kamperen op camping ‘Les Vignes‘.  Vervolgens komen er vragen op als ‘hoe kom ik daar’, ‘wat neem ik mee’, ‘wanneer wil ik er aankomen’ en ‘wat mag het kosten’. Stap voor stap bedenk je wat er nodig is. Zo werkt ondernemen ook. En communiceren ook. Zo kom je uiteindelijk bij je doel.

Goede Communicatie Vermijdt Middelmatigheid

Als communicatieadviseur is vooruitdenken mijn belangrijkste bezigheid. Waar willen mijn klanten heen, wat hebben ze daar voor nodig, wanneer willen ze daar aankomen en wat gaat het opbrengen. Door de doelen net iets hoger te stellen, de deadlines net iets korter en de opbrengst net iets meer ontstaat er een vorm van noodzaak, van urgentie. Waardoor middelmatigheid geen kans krijgt. De kans op succes toeneemt. Het eindresultaat beter kan worden dan verwacht.

Een goed communicatieplan is daarbij een waardevol hulpmiddel.

De Trukendoos Van Storytelling

Een grote, Duitse bouwmarkt heeft als slogan “Ideen muss man haben”, ideeën moet men hebben. Waarmee ze bedoelen dat zij alles in huis hebben om die ideeën uit te voeren; planken, verf, behang of een figuurzaag. Het zijn grote winkels waar ik best een uurtje kan doorbrengen. Helemaal in de wetenschap dat vlak bij de ingang een bakker is met “Kaffee und Kuchen”. Een ideale plek om de verloren energie weer aan te vullen. Maar dat lost mijn probleem met die slogan niet op. Is een muur in de kamer zacht grijs verven het gevolg van een idee? Of gewoon een klusje? Wat is dat eigenlijk, een idee? Voor mij betekent het dat ik iets nieuws schep, iets dat er eerder niet was. Een andere invalshoek, een ongewoon gebruik van woorden of betekenissen, of een onderwerp waarover nog nooit iemand iets geschreven heeft. Veel schrijvers gaan zitten wachten op een idee. Dat wachten kan soms heel lang duren. Helaas heb ik daar de tijd niet voor. Een tekst moet op een bepaald moment gewoon af zijn. Tegen een klant zeggen dat er nog geen goed idee uit de lucht viel en dus het verhaal later komt is echt geen optie. Daarom heb ik een trukendoos. Ooit geleerd tijdens een cursus ‘creatief schrijven’. Daar kregen we zeven kaartjes uit het memory spel. De verschillende afbeeldingen hadden niets gemeen, de opdracht was er een logisch verhaal over te schrijven. Mijn verhaal destijds heette ‘Jacobus en de schoen’. Ik heb het nog steeds. Na de memory kaartjes volgden illustraties, tekeningen, foto’s, woorden, vakantiekiekjes, schilderijen, ontmoetingen, rijen voor de kassa en een adviesgesprek. Maar ook boeken, krantenartikelen, – die ik fotografeer en digitaal opsla -, en websites met boeiende informatie. Wie een goede trukendoos heeft beschikt over een bron van veel fijne ideeën en heeft dus altijd iets om over te schrijven. “Ideen muss man haben”.

Een Plan Is Zoiets Als Een Goed Voornemen Maar Dan Beter

Een goed voornemen is een gedachte aan het begin van een nieuw jaar. Een gedachte over wat we het komend jaar beter willen doen. Alsof we het tot nu toe allemaal fout deden. Wat natuurlijk niet waar is. Alles ging tot nu toe toch goed? Natuurlijk zijn er verbeteringen mogelijk. Alleen niet allemaal tegelijk. Afvallen én sporten én gezond eten én meer bewegen én beter naar de klanten luisteren én meer omzet realiseren én meer aandacht voor de mensen waar we van houden is echt teveel van het goede. Dat gaat dus allemaal nooit lukken. Grote kans zelfs dat er niks gaat lukken. Wat we wel kunnen doen, zo blijkt uit onderzoek, is één klein ding veranderen. Het leuke, – en nuttige- , daarvan is dat kleine veranderingen vaak leiden tot grote gevolgen.

Er is een mooi verhaal uit het ZEN-boeddhisme over een schitterend, kostbaar kastje. De eigenaar mocht het meubelstuk alleen hebben als het op een bepaalde manier in huis werd neergezet. Menig bezitter, geobsedeerd door de pracht van dit meubelstuk, onderschatte het probleem. Als het kastje precies op de juiste plek stond bleken alle andere meubelstukken op een verkeerde plek te staan. Die moesten vervolgens verplaatst worden, wat alleen kon als de kamer werd verbouwd. Waarna de kamer niet meer bij het huis paste zodat ook het huis… Een klein kastje met een kleine instructie zorgt zo voor het verbouwen van een heel huis.

Hetzelfde geldt voor een plan. Een klein plan dat haalbaar is en eenvoudig gedaan kan worden is voldoende voor grote resultaten. Grote plannen daarentegen blijven doorgaans steken in goede voornemens. Ik wens je in dit nieuwe jaar een heel mooi, haalbaar plan.

Een Mooie Hond Is Een Perfect Verhaal

Over ‘hoe te schrijven’ zijn heel wat boeken geschreven. Zo zijn er boeken over essays, korte verhalen, gedichten, interviews, reisverslagen, toneelstukken en liedteksten. Met uitgebreide tekst en uitleg, voorbeelden en oefenmateriaal. Voor mij is het schrijven van verhalen een noodzakelijke vaardigheid. Zonder goed verhaal werkt marketing niet. Maar hoe ziet een geslaagd verhaal er nou eigenlijk uit?

Tijdens het bakken van een ei bedacht ik dat een goed verhaal veel lijkt op een mooie hond. Zo valt bij beide de kop het eerst op. De hond met zijn snuffende neus en trouwe ogen vraagt constant naar een vervolg, ‘Wat gaan we doen?’ is de onuitgesproken vraag. ‘Krijg ik een koekje?’, ‘Gaan we wandelen?’ of ‘Aai me eens!’. De blik van een hond vraagt gewoon om actie, om een vervolg. Zo hoort de kop van een verhaal ook te zijn, een aanloopje naar iets wat staat te gebeuren. Een aanzet tot avontuur.

Na de kop volgt het lijf met vier poten. Een ‘goed lopend verhaal’ verleidt leidt de lezer om verder en verder te lezen. Behalve het lekkere ‘lopen’ moet de ‘body’ van het verhaal ook de juiste lengte hebben. Een te kort verhaal lijkt op een mopshond, een langdradig verhaal heeft meer weg van een teckel. Een hond waarbij alle verhoudingen kloppen is het mooist. Een verhaal ook. Om het verhaal de juiste maat te geven is het handig om vooraf de lengte te bepalen. Deze columns worden geschreven met zo’n driehonderd woorden, een standaard maat voor web teksten. Wie een pitch nodig heeft moet met honderd woorden uitkomen. Romanschrijvers denken in pagina’s.

Aan het einde van een verhaal, in de staart, zit de plot. Zo’n plot kan een conclusie zijn, een vreemde wending of een bruggetje naar het volgende verhaal. Die er dan, hopelijk, ook weer uitziet als een mooie hond.

Beeldspraak Werkt Alleen Als De Beelden Kloppen

Als consument raak je door de bomen het bos kwijt omdat er regelmatig nieuwe producten de markt bestormen.” Ik las deze zin in een nieuwsbrief van een patiëntenvereniging. Drie metaforen in een zin van achttien woorden. Beetje veel van het goede. Typisch zo’n zin van iemand die ergens de klok heeft horen luiden maar niet weet waar de klepel hangt. Natuurlijk is er met zo’n zin nog geen man overboord. De complete tekst was louter informatief en bestemd voor een beperkte doelgroep. Mensen die ‘van de hoed en de rand’ weten. Maar wat als niet ingewijde buitenstaanders deze tekst onder ogen krijgen? Grote kans dat ze hun neus optrekken voor dit proza en overgaan tot de orde van de dag. Of boos in de pen klimmen en de auteur in scherpe bewoordingen deelgenoot maken van hun misnoegen. Het is ‘Door de bomen het bos niet meer zien’ zullen ze schrijven. En ‘een bos kwijt raken’? ‘De weg kwijtraken’ kan maar een heel bos? Ik zou zelf behoorlijk op mijn neus kijken als het bos waarin ik dagelijks wandel opeens verdwenen is. Ruim tachtig hectare schitterende natuur ineens foetsie. Ik moet er niet aan denken.

Schrijven in beeldspraak betekent dat woorden een andere betekenis krijgen dan de gebruikelijke. Zo zou de auteur van bovenstaande zin ‘rood van schaamte’ kunnen worden omdat de tekst niet goed is nagelezen. Of zich ‘een ezel’ voelen door ‘producten de markt te laten bestormen‘. Koopjesjagers bestormen soms winkels tijdens buitengewone aanbiedingen maar die aanbiedingen zelf hangen gewoon rustig aan het rek. Ook als ze nieuw zijn.

Beeldspraak is een mooie stijlfiguur maar dan wel als die zorgvuldig gebruikt wordt. Foute beeldspraak wekt de lachlust op en wordt niet serieus genomen. Ook een overdaad aan beeldspraak, zoals in deze column, is niet echt bevorderlijk voor de leesbaarheid. Spaarzaam mee omgaan dus.

Liedteksten voor muziektheater

Liedteksten voor het muziektheater ‘Dromen van Vrijheid’

Vrij wil ik zijn

vrij wil ik zijn, vrij wil ik zijn

vrij zijn van dwang, van de wet en van regels

niet langer de slaaf zijn van koopjes en zegels

ik wil vrij van de boeien van geld en gezin

ik maal om die status, ’t is kattengespin

mijn vrijheid die vul ik met passie en kracht

gericht op de toekomst die ginds op mij wacht

vrij zal ik zijn als de lucht, als het water

en wat er van komt dat zie ik wel… làter

 

Voor wie vrij wil zijn

wie vrij wil zijn

moet van zijn sokkel

geen status meer

geen macht

die hem nog tegenhoudt

 

wie vrij wil zijn

krijgt vleugels die

hem dragen

in de blauwe lucht

kun je niet hordelopen

 

wie vrij wil zijn

kijkt naar omlaag en

ziet hoe de mensen,

drukte maken

op een vierkante centimeter

 

Wij vliegen omhoog

wij vliegen omhoog

we gaan er vandoor

een standbeeld te zijn

op een sokkel van steen

we zijn het spuugzat

kom, stijg op, we gaan heen

 

(refrein)

wie vrij wil zijn moet vliegen

 

in de lucht ben je vrij

en je kijkt naar benee

naar de standbeelden, lopend

in een park, op een veld

gekluisterd aan werk,

hun gelijk en hun geld

 

(refrein)

wie vrij wil zijn moet vliegen

 

kijk, daar fietst een bakker

daar sjokt een scholier

een moeder met kind, een agent

ze spelen hun rol

op de sokkel van plicht

en wij vliegen vrij voor de lol

 

(refrein)

wie vrij wil zijn moet vliegen

 

we vliegen steeds hoger

gaan verder van huis

ver weg van de sokkels van steen

niet langer een pronkstuk

niet langer een sukkel

de vrijheid die roept, we gaan heen

 

(refrein)

wie vrij wil zijn moet vliegen, wie vrij wil zijn moet vliegen, wie vrij wil zijn moet vliegen, wie vrij wil zijn moet vliegen

vrij, vrij, vrij

 

Deze liedteksten heb ik geschreven voor het muziektheater ‘Dromen van vrijheid‘ waarvan de muziek werd gecomponeerd door Jan Bijkerk en die werd uitgevoerd door Diet Gerritsen (zang), Kees van der Harst (klarinet) en Jan Bijkerk (slagwerk).

 

Zeven Manieren Om Van Iets Groots Iets Kleins Te Maken

Regelmatig kom ik in boeken en bladen het advies tegen om groots te denken. Zonder beperkingen of limieten en ver buiten de comfort zone. Mensen met verheven idealen zijn volgers van dit advies. Ze helpen ons om onze onsterfelijke ziel te vinden, ons ware zelf te aanschouwen of ons opgenomen te weten in het ‘Grote Geheel’. Het klinkt heel wat prozaïscher dan een aardappel koken. Terwijl ik die aardappel echt nodig heb om in leven te blijven.

De vreemde paradox is nu dat iets eenvoudigs op een goede manier maken meer moeite en inspanning kost dan het denken van de meest verheven gedachten. Goede teksten moeten eenvoudig zijn om zoveel mogelijk mensen te kunnen bereiken. Daarom hieronder de zeven technieken die ik gebruik om van iets groots iets kleins te maken.

Doe een eenvoudige activiteit met je volle aandacht. Als ik schrijf, schilder of brooddeeg kneed kan ik onmogelijk iets anders doen.

Luister zorgvuldig en vraag wat je niet snapt. Mijn belangrijkste taak als tekstschrijver is net zolang te luisteren en te vragen tot ik het probleem helemaal begrepen heb.

Ga op zoek naar nieuwe belevingen. De wereld is vol met plaatsen waar ik niet eerder was, mensen die ik niet eerder ontmoette en activiteiten waarvan ik het bestaan niet wist. Op loopafstand.

Doe iets eenvoudigs voor de eerste keer en geniet van je gestuntel. Voor routines hoef ik niet na te denken, iets nieuws doen kost inspanning maar inspireert.

Denk niet in goed of fout maar in ‘anders’. Uitzoeken hoe een ander iets doet is boeiender dan het vooraf te beoordelen.

Geniet van ieder succes, hoe klein het ook lijkt. Een zelf gebakken cake (200 gr. meel, 200 gr. boter, 200 gr. suiker en 200 gr. (4 stuks) eieren, snufje zout, 2 el olijfolie, 60 min, 160C) smaakt lekkerder dan eentje uit de cakefabriek.

Kijk zo nu en dan eens rond alsof je de wereld om je heen voor de eerste keer ziet. Ik loop regelmatig door hetzelfde stukje natuur en beleef uit de eerste hand alle jaargetijden.

Succes!

Tante Betje Is Nog Steeds Springlevend

Mensen die van schrijven hun beroep hebben gemaakt voelen meestal haarfijn aan wanneer een zin niet loopt. Tijdens het corrigeren en hardop lezen vallen zinsbouw fouten snel op. Deze fouten ontstaan meestal doordat we sneller denken dan we schrijven. Lange zinnen zijn berucht, het tweede deel past dan niet meer bij het eerste. En zo ontstaat ‘Tante Betje’, een zin waarin de persoonsvorm vóór het onderwerp staat. Zoals hier: “Volgend jaar gaan we op vakantie naar Italië en gaan (persoonsvorm) we (onderwerp) nu alvast plannen maken”. De goede zin is: “Volgend jaar gaan we op vakantie naar Italië en we (onderwerp) gaan (persoonsvorm) nu alvast plannen maken”.

De contaminatie is een andere fout, het zijn verkeerde samenvoegingen van twee woorden. “Deze auto kost duur” (contaminatie) is een samenvoeging van “De auto kost veel” en “Deze auto is duur”. Een contaminatie die het altijd goed doet in verslagen van vergaderingen is: “Het stuk werd ter kennisneming aangenomen”. Het is ‘…voor kennisgeving aannemen…” of “…ter kennisneming rondsturen…”. Veel contaminaties maken deel uit van ons dagelijks taalgebruik. Zo is “vorige week” ingeburgerd en valt niemand er meer over, ook al is het “verleden week”. Beide zinsbouw fouten kwam ik recent tegen in een toegezonden tekst. Deze fouten publiceren is storend, ze corrigeren een kleine moeite.

De voorbeelden in deze column zijn ontleend aan het boek “Schrijfwijzer” van Jan Renkema. Een naslagwerk dat, naast woordenboeken, het Stijlboek van de Volkskrant en het Groene Boekje, onder handbereik op een boekenplankje boven mijn beeldscherm staat. Samen zijn ze voor mij onmisbaar gereedschap. Professionele teksten horen niet alleen duidelijk en prettig leesbaar te zijn maar ook in goed Nederlands geschreven te worden. En daar hoort ‘Tante Betje’ niet bij, ook al is ze nog steeds springlevend.

Waarom Eén Idee Genoeg Is Voor Een Goed Verhaal

Het grootste probleem bij het schrijven van een goed verhaal is de beperking. Er is ook altijd zo veel te vertellen. Mensen van het type ‘oom Jan’ zijn daar ware meesters in. ‘Oom Jan’ klampt op verjaardagen de dichtstbijzijnde aanwezige aan om te vertellen over zijn werk als snoepsorteerder. En wat daar allemaal wel niet bij kwam kijken. En hoe geweldig hij alle problemen van die baan onvervaard te lijf ging. Uren kan hij er over vertellen.

‘Oom Jan’ is helaas geen uitzondering. Persberichten, blogs, nieuwsbrieven en veel web content worden door deze denkbeeldige oom geschreven. Wat leidt tot teksten die niemand leest en verhalen waarin niemand geïnteresseerd is. Verhalen die veel te lang zijn om te boeien, te onsamenhangend om begrepen te worden en te weinig gericht zijn op de luisteraar. Wie in de klauwen van ‘oom Jan’ valt wil nog maar één ding; de kortste weg naar de uitgang.

Voor een goed verhaal is een idee genoeg. Maar dan wel een idee waar we iets vanaf weten. En waar we dus iets boeiends over kunnen vertellen. Zo is een kort verhaal over een kogellager beter dan een lang verhaal over een hele fiets. Nu is het onmogelijk om alles te weten. Dus gaan we op zoek naar informatie. We ontdekken dat een kogellager de wrijving bij een draaibeweging vermindert. Met als resultaat dat een fietswiel soepel draait. Fietsen kost weinig inspanning door de kogellagers in de assen van de wielen. Een fiets met betere kogellagers fietst dus fijner. En zo’n fiets wil een klant hebben.

Ieder verhaal begint bij een idee. Daarna volgt het verhaal als vanzelf. Het krijgt een begin, een middenstuk en een einde. Kogellagers? Wauw.

En ‘oom Jan’? Die kun je beter nooit om een verhaal vragen, daar komt geen eind aan.

Wie Schrijft Met Stijl Krijgt Een Tekst Met Klasse

Recent kreeg ik een tekst terug van een klant. De voorgestelde ‘verbeteringen’ hadden er gehakt van gemaakt; van de met zorg gecomponeerde stijl was niet veel meer over. Nu levert praten over stijl niet altijd het meest zinnige gesprek op. Ook nu niet, ik heb de opdracht teruggegeven. Stijl is misschien wel het allerbelangrijkste ingrediënt van een tekst. Deze zin is geen bedenksel van mij. Marcus Tullius Cicero, een beroemde Romeinse redenaar die leefde voor het begin van onze jaartelling (106-43 vC), schreef er al over. Een goede rede moest in die tijd al voldoen aan de ‘vier stijldeugden’. Pas dan was de redevoering goed genoeg om mensen mee te overtuigen.

De eerste stijldeugd is ‘correct taalgebruik’. Een zin als: “Hij viel zich krom van de trap” is niet correct. “Hij viel van de trap” is juist, “Hij lachte zich krom” ook. Vreemde constructies zoals deze ontmoet ik regelmatig. Vaak worden ze gemaakt door ‘creatieve schrijvers’. Correct taalgebruik ontstaat als je weet wat je wilt zeggen. Ook ‘duidelijkheid‘ is een taaldeugd. Een heldere tekst maken om uit te spreken of op te schrijven vraagt om inspanning en reflectie. Het gebruik van de juiste woorden draagt bij aan de duidelijkheid. Evenals de juiste volgorde. Voor het kiezen van de juiste woorden is er de synoniemenlijst, een hulpmiddel dat in vrijwel alle tekstverwerkers aanwezig is. Of een betoog helder is wordt bepaald door de logische volgorde. Net als bij een wandeling volgt ook hier de ene stap logisch op de andere. Een tekst schrijven die aansluit bij de lezers vraagt om ‘gepastheid’. Niet iedere tekst of ieder woord is overal te gebruiken. Onderwerp en tekst zijn altijd ondergeschikt aan hun publiek. Mooie tekst dient als ‘versiering‘ en ontstaat door het gebruik van fraaie zinnen en boeiende voorbeelden. Zo levert schrijven in stijl een tekst met klasse op.

Een Menselijk Element Geeft Teksten Een Ziel

Teksten die geschreven worden om lezers aan te spreken zijn gebaat bij een ziel. De beste ziel is een menselijk element. Met zo’n element worden lezers direct aangesproken. ‘Jij’, ‘u’ of ‘ik’ leggen direct een relatie, vertellen over ‘hoe men denkt’ blijft vaag en diffuus. Voorbeelden van ‘mensloze teksten’ zijn ambtelijk geschreven brieven. De juridische juistheid staat centraal en wie het niet snapt kan bellen. Het telefoonnummer staat steevast in de laatste alinea. Waarom dan niet gelijk een goede tekst geschreven blijft een raadsel. Zakelijke teksten, zoals handleidingen of bijsluiters, lezen we ook zelden voor de lol. Er zijn schrijvers die trots zijn op hun kennis van moeilijke woorden en kiezen voor ‘ten einde’ als ze ‘om’ bedoelen en ‘ten behoeve van’ als ‘voor’ genoeg is. Leuk voor de schrijver maar zelden voor de lezer. Eenvoudige teksten, kort geschreven, gericht op de lezer en ontdaan van alle overbodige woorden hebben het meeste effect. Waarom lees ik dan toch zoveel teksten op websites die veel te lang zijn, weinig te zeggen hebben en vaak ook nog vervelend zijn om te lezen? ‘Jij bent ook zo direct’, zei me ooit een klant. Hij vond dat ‘eng’. Bij navraag bedoelde hij ‘helder, duidelijk’.

Als we een gesprek voeren doen we dat voor een groot deel automatisch, woorden komen als vanzelf te voorschijn en zinnen vormen zich terwijl we ze uitspreken. Stokken we dan gebruiken we ‘ehhh’ waarna we verder praten. Schrijvers hebben geen ‘ehhh’. Die maken iets dat gelezen moet worden. Dat gelijk duidelijk moet zijn, iets zinnigs zegt en mensen aanspreekt. En, als de tekst belangrijk is, er zelfs een menselijk element aan toevoegen. Zo ontstaat een tekst met een ziel.

Drie Simpele Stappen Om Een Sterk Verhaal Te Maken

Niet alle mensen hebben de gave van het woord. Ontspannen praten tegen een groep van honderd mensen is niet ieders droomwens. Schrijvers van bestsellers zijn zeldzaam. En ook goede communicatie is geen gemeengoed. Mensen die praten of schrijven zonder een duidelijk doel belanden al snel in breedsprakige betogen. Op een verjaardag is zo’n eindeloos verhaal hooguit lastig voor de toehoorders. Maar verder onschadelijk. Als het onderwerp echter belangrijk is en de luisteraar over weinig tijd beschikt kan een lang verhaal tot serieuze problemen leiden. Een sollicitant die niet ophoudt over zichzelf te praten is al snel kansloos. Een zakelijk gesprek in monoloog vorm levert zelden een nieuwe klant op. Een kort verhaal scoort, een zwamverhaal verstoort.

Nu is kort en bondig een verhaal kunnen vertellen geen bij de geboorte meegegeven talent, het is gewoon leerbaar. Een sterk kort verhaal maken is een kwestie van drie simpele stappen. De eerste is het verzamelen van feiten. Feiten zijn woorden en zinnen zonder enige toevoeging. “Dit is een rode roos” is een feit. “Ik hou erg van rode rozen” is geen feit maar een mening. Meningen horen niet thuis in een goed verhaal. Net zo min als stokpaardjes en niet ter zake doende onderwerpen. Goede communicatie is gebaat bij beperking.

Na het verzamelen worden de feiten in een logische volgorde gezet. Vooral bij redes of voordrachten is die volgorde van groot belang. Zonder een logische volgorde worden de toehoorders op het verkeerde been gezet. En dat kan rampzalig uitpakken zoals ik onlangs op een studiemiddag meemaakte. De verbindingswoorden tenslotte maken het verhaal compleet. Ze lijmen de zinnen aan elkaar tot een samenhangend geheel. Een sterk verhaal is compact, gaat ergens over en gaat geruime tijd mee.