Zo Schrijf Je Moeiteloos Een Goed Verhaal

verhaalSchrijvers vertellen verhalen, tekstschrijvers schrijven verhalen met een doel. In marketingjargon heten deze verhalen ‘story’s’. Storytelling is een belangrijk marketinggereedschap.

De Pitch

Deze Engelse term, die van oorsprong de ‘elevator pitch’ heet, is een verhaaltje van pakweg 30 seconden. De duur van een reisje met de lift. Pitchen betekent ‘uitstallen’ of ‘presenteren’. Een presentatie dus van 30 seconden.

In deze korte tijd gaat het om 3 vragen, ‘Wat Is Het’, ‘Wat Heb Je Er Aan’ en ‘Wie Zijn Wij’. Bij de derde vraag overhandig je dan een folder of je visitekaartje.

Een goede pitch schrijven, uit je hoofd te leren en te weten wanneer je hem kunt gebruiken is lastiger dan het zo lijkt. Mede doordat de pitch ondersteund moet worden door je uiterlijk, je kleding, haardracht, schoenen, nagels etc. Ook de intonatie is belangrijk. Een snel afgeraffeld verhaal werkt echt niet. Wat ook niet werkt is een gebrek aan enthousiasme.

De 7 – 38 – 55 regel van Albert Mehrabian speelt een grote rol bij een pitch. Hij onderscheidde 3 elementen binnen communicatie, 7% is taal, 38% is intonatie en 55% is lichaamstaal. Als één van deze drie niet in overeenstemming is met de rest wordt het verhaal nauwelijks geloofd. Deze cijfers worden niet door alle wetenschappers ondersteund. Wel is iedereen het er over eens dat non-verbale communicatie een belangrijke rol speelt bij het geloofwaardig overkomen.

De Geschiedenis

Als er meer tijd beschikbaar is, zeg zo’n 3 minuten, dan is de geschiedenis een prima vertelvorm. Begonnen wordt met het ontstaan van het product of het idee. Vergelijk het met een sprookje, “Er was eens…”. Leg uit wat er daarna gebeurde, benadruk de moeilijkheden en hoe die overwonnen werden en toon tenslotte de oplossing en wat daar de voordelen van zijn.

Bij de geschiedenis kan het zowel om ideeën gaan als om praktische zaken. Als het om ideeën gaat kan de beginzin luiden: “Een paar jaar geleden las ik een boek over…”, bij praktische zaken is een situatie vaak een goede start, “Tijdens een vakantie bezochten wij Monschau waar…”.

Ook een geschiedenis hoort kort te zijn dus nieuwe informatie in elke nieuwe zin, contact houden met de luisteraar, “Kunt u zich dat voorstellen?” en korte pauzes gebruiken om informatie te laten verwerken. Doe het snel maar maak er geen haastklus van. Een mooi verhaal is het resultaat van oefening; bedenken, opschrijven, voorlezen, uit je hoofd voor de spiegel, uit je hoofd voor een publiek en daarna in de praktijk op iedere plaats waar je denkt dat er potentiële klanten van je zijn.

De Presentatie

Een van de meest misbruikte gereedschappen bij storytelling is Power Point. En dat vraagt dus om een verhaal.

“Vrienden die een schitterende reis door Zuid Afrika achter de rug hadden kwamen terug met mooie verhalen. Ze waren plezierig om naar te luisteren, net zoals de wijn lekker was en de kaas romig. Helaas hadden ze ook nog wat foto’s gemaakt die we natuurlijk wilden zien. En dat was dom. Het waren er ruim 800 die ongekuist op de grootbeeld TV voorbij kwamen. Anderhalf uur later, het zal ergens in de buurt van de 418e foto geweest zijn, werd ik onwel en moest ik door mijn vrouw voorzichtig naar huis geloodst worden. De rest van de foto’s bekijken we wel een andere keer”.

Veel PPP’s (Power Point Presentaties) lijden aan euvels zoals langdradigheid, spreekteksten als digitale souffleur, onsamenhangendheid, onleesbaarheid door te veel tekst en nog zo wat zaken.

Een goede PPP is een ondersteuning van de spreker die de tekst uit zijn of haar hoofd heeft geleerd en de dia’s, bij voorkeur gevuld met infografics, gebruikt om toegevoegde waarde te geven aan de tekst. Zelf hanteer ik de norm van maximaal 12 dia’s en een presentatie van maximaal 12 minuten. Liever nog 8 – 8. En dat zonder invliegende teksten en andere kunststukjes waar het programma zo rijk aan is.

Een professioneel verhaal, goed verteld, heeft altijd genoeg aan zichzelf. Daarin zit de kracht van de verteller. Niet in speeltjes.

Waarom We Geen Taal Hebben Maar Taal Zijn

taalTaal is meer dan de kennis van het gebruik van woorden of grammatica. Wij zijn onze taal. Nauwelijks zijn we geboren of we leren van onze ouders de eerste woordjes. De taal die we gebruiken is een levenswerk. Dagelijks lezen we nieuwe woorden en horen we nieuwe uitdrukkingen die we opslaan en daarna zelf ook weer gaan gebruiken.

Dat we met taal kunnen communiceren is eigenlijk heel bijzonder. Zonder er over na te denken formuleren we zinnen, praten we met elkaar, leren we op school en kunnen we ons werk doen.

Naast woorden zijn er ook betekenissen. “Ik hou van jou”, is zo’n zin met een betekenis. We hebben geleerd die betekenissen te begrijpen en toe te passen. Van sommige betekenissen kunnen we de reikwijdte overzien, centimeter, liter of warm. Andere betekenissen zoals lichtsnelheid, radiogolven en MRI-scan gebruiken we maar daarvan kunnen we ons slechts met moeite een voorstelling maken.

Om te kunnen communiceren is taal nodig. Boos kijken is vaak duidelijk, waarom we dat doen vergt taal. Hieruit kunnen we concluderen dat taal in veel gevallen dient ter verduidelijking van een bestaande situatie. Eerst de actie, dan de taal.

Voor een communicatieadviseur zit tekst precies aan de andere kant. Tekst wordt gebruikt om een actie tot stand te brengen. Hier is het ‘eerst de taal, dan de actie’. De gewenste actie bevindt zich ergens in de toekomst. De gebruikte taal, woorden, begrippen en betekenissen brengen ons er heen. Daarom moet er vooraf altijd een doel zijn, een plan om bij dat doel te geraken en middelen om het plan uit te kunnen voeren.

Omdat we onze taal zijn, in taal denken en zelfs in taal dromen is in veel gevallen beeldend taalgebruik een goede oplossing. Een zin als “Denk niet aan een paarse olifant” roept bij veel mensen onmiddellijk het mentale beeld op van van een groot, paars dier met een slurf. Een goed gekozen beeld zegt meer dan de mooiste woorden.

Naast beelden roept taal ook emotie op. De een gaat door het lint van een scheldwoord, voor een ander is een vloek een doodzonde. Toneelspelers roepen emoties op van eenzaamheid, brengen mensen aan het lachen of zetten ze juist aan tot nadenken. Een TV-journaal brengt informatie juist zo objectief mogelijk over, in deze teksten is geen plaats voor gevoel maar gaat het uitsluitend om feiten. Taal leent zich voor veel situaties.

Kwaliteit en zo zuiver mogelijk taalgebruik zorgen er voor dat onze taal, de taal waarmee we communiceren, op een goede manier wordt gebruikt. En dat is dus mijn missie.

Alleen Goede Plannen Verdienen Goede Teksten

plannenGoede plannen gedijen bij goede communicatie, bij goede teksten. Maar wat nu als de plannen nog niet af zijn? Ook dan kan een communicatieadviseur inschakelen zinvol zijn. Om mee te sparren, als klankbord of als bewaker van het communicatiebudget.

Plannen hebben altijd twee gezichten. Het ene gezicht is dat er, ergens in de toekomst, iets beter zal gaan. Dat kan heel concreet zijn. Zoals meer klanten, hogere opbrengst of grotere naambekendheid. Of ontsnappen uit een sociale uitkering, solliciteren naar een droombaan of promotie maken. Er zijn er net zo veel plannen als er mensen zijn.

Het andere gezicht van een plan is de bestaande situatie. Mensen hechten aan wat ze hebben, in de psychologie heet deze eigenschap ‘verliesaversie’. We hebben een ingebouwde weerstand om iets te verliezen. Het liefst willen we alles hebben en houden. In extreme gevallen zie we dat bij mensen die hun huis tot de nok toe hebben volgestouwd met spulletjes. Soms halen ze zelfs de krant.

Plannen uitvoeren betekent op zoek gaan naar iets nieuws en afscheid nemen van iets ouds.

In mijn begintijd werkte is als copywriter voor een middelgroot installatiebedrijf. Toen we onze plannen ontvouwden zei de directeur, de kleinzoon van de oprichter, “Waarom moet het nu ineens allemaal anders?”. Alles zag er nog net zo als zijn grootvader het ooit bedacht had en dat veranderen kon toch echt niet. Helaas voor hem waren de tijden wel veranderd net als taal en vormgeving.

Door Nieuwe Plannen Verlaten We Onze Comfort Zone

En dat moet je willen. Wil je dat? Begin dan met het stellen van vragen. Aan mensen in je omgeving, mensen die al bereikt hebben waar jij naar toe wilt en mensen die verstand hebben van de weg. Vragen stellen is nooit dom, doen alsof je alles al weet wel.

Een andere methode is het lezen van biografieën. Op internet is veel te vinden. Wikipedia staat vol verhalen, internetkranten schrijven vaak over bekende personen en in de bibliotheek zijn veel biografieën te vinden.

Hoe meer je over een bepaald onderwerp weet, hoe makkelijker en beter je keuzes voor de toekomst kunt maken. En dan is de inzet van goede communicatie zinvol. Want goede plannen verdienen goede teksten.

 

 

Maak Van De Eerste Zin Een Sterke Binnenkomer

startVal met je eerste zin gelijk met de deur in huis. Vertel direct wat je te bieden hebt. Waarom je als sollicitant de beste papieren hebt voor de functie die je wilt hebben. Waarom kinderen het liefst met jouw houten speelgoed spelen. Honden het fijn vinden om met jouw borstel geborsteld te worden en jouw adviezen mensen verder helpen.

Geef vervolgens een korte toelichting en schrijf daarna je vervolgtekst in de body.

Wat Heb Je Te Zeggen?

“Ehhhh, tsja … nou, kijk …”. Wat gestotter volgt. En dat is niet vreemd. Een goede eerste zin schrijven is hartstikke moeilijk. In die ene zin moet jouw hele verhaal samengebald zijn.

Van sommige romanschrijvers is bekend dat ze hun eerste zin pas konden schrijven op het moment dat hun manuscript af was. Lees deze maar eens van de detectiveschrijver Raymond Chandler, het is de eerste zin uit “Het Grote Slapen”, een klassieker.

“Het was ongeveer elf uur in de morgen, half oktober, de zon scheen niet en de lucht boven de heuvels die naar het gebergte golfden, zag er uit alsof we slagregens konden verwachten”.

Na zo’n zin kan het haast niet anders dan dat er iets onheilspellends gebeurt. De zin werd geschreven in 1939, zo’n tachtig jaar geleden. Met 33 woorden is hij voor deze snelle tijd te lang. Maar als voorbeeld voldoet hij prima. Een eerste zin, goed geschreven, is een krachtig instrument. Mits je natuurlijk echt iets te vertellen hebt. Dan pas heb je een verhaal en kun je je vervolgens wijden aan die eerste zin.

Begin Met Jouw Verhaal

Schrijf alles op wat jouw klant aan jouw product of dienst heeft. Worden ze er rijker van, gezonder, slimmer of een betere tuinman van? Kunnen ze straks voordeliger autorijden, sneller een vreemde taal leren of een onweerstaanbare cake bakken? Welk probleem los jij op voor je klanten? Besteden ze bij jou hun administratie uit, leer je ze beleggen, een verhaal schrijven of vliegvissen?

Ga vervolgens op zoek naar het best passende bijvoeglijke naamwoord zoals beter, sneller, voordeliger, handiger, gezelliger. Nu ga je knutselen aan je eerste zin met vooraan het ‘wat’ en vervolgens het ‘hoe’. Of omgekeerd, als ze er maar allebei in staan.

Oefenen? Bezoek de dichtstbij zijnde bibliotheek en lees willekeurige eerste zinnen uit boeken en van hoofdstukken. Je krijgt dan een idee hoe schrijvers moeten knutselen om vanaf dit punt de lezer mee te voeren in hun verhaal.

Een andere methode is op internet te gaan zoeken naar ‘reclame slogans’. Door veel te lezen en je goed voor te bereiden krijg jij straks een onweerstaanbare eerste zin. Die er om vraagt om ook de tweede zin te lezen. En vervolgens door te lezen. Want dat is de bedoeling, je lezers te boeien en mee te slepen in jouw verhaal.

 

 

Jouw Oplossing Is De Goudmijn Van Communicatie

goudmijnCommunicatie gaat altijd om jouw klant, nooit over jezelf. Het gaat over jouw oplossing van het probleem dat een ander heeft. Dat is de goudmijn van communicatie.

Vertel hoe mooi je het huis schildert, de auto repareert, een likdoorn pijnloos verwijdert. Mensen hebben een ontelbaar aantal problemen. En al die problemen vragen er om opgelost te worden. Daarover gaat communicatie.

En nooit over jou als ‘Belangrijke Manager’ die maar zo de wethouder een handje mocht geven. Daar heeft de klant helemaal niets aan.

Dus schrijf je altijd teksten zijn toegesneden op de ander. Waarin je duidelijk maakt dat zijn (of haar) probleem ook jouw probleem is maar dat jij een oplossing hebt.

Praat Niet Over Jezelf Maar Over Jouw Oplossing

De oplossing ligt altijd laag in de organisatie. Daar werken de mensen die daadwerkelijk bijdragen aan de zin van de onderneming of de organisatie. Mensen die de klanten kennen, de oplossing uitvoeren op de meest efficiënte manier en zorgen dat er iets te factureren valt.

Je hebt een eenmansbedrijf? Dan is jouw functie als directeur, boekhouder, acquisiteur of PR medewerker niet interessant om te communiceren. Wel dat je bij mij een schitterende tuin hebt aangelegd, de douche mooi hebt betegeld of vijf vrijwilligers aan een betaalde baan hebt geholpen. Dat is iets wat klanten willen horen, vertrouwen wekt en zorgt voor nieuwe opdrachten, een groter netwerk en betere inkomsten.

“Als je wilt communiceren moet je jezelf vergeten”, leerde mij ooit een gewaardeerde docent. Uit zijn mond noteerde ik ook de volgende quote: “Het gaat nooit om de mannetjes maar om wat zij maken”.

Weet jij wat je maakt? Wat je doet? En voor wie je dat doet?

Dan ligt daar de goudmijn die de basis vormt van jouw communicatie.

 

 

Communiceren Kun Je Leren Door Te Vragen

Goede vragen stellen kun je leren. Wie goede vragen stelt komt altijd verder.

Veel ondernemers, managers of andere baasjes doen niets liever dan vertellen. Over wat ze kunnen, hoe slim ze zijn en wie ze allemaal kennen. Hele verjaardagen kunnen ze vullen door te lullen. En ze weten altijd alles. Zoooo knap!

Wie Alles Weet Staat Altijd Stil

Wie echt iets te vertellen heeft begint met luisteren. En stelt zich vragen. Wie is die ander? Kunnen we iets voor elkaar betekenen? Heeft die ander iets aan mijn oplossingen?

Met deze, nog steeds niet uitgesproken, vragen begint iedere vorm van communicatie. Voor een tekstschrijver betekent dat vaak lezen, jezelf ingraven in het onderwerp. Vervolgens door vragen te stellen je kennis te testen en te verfijnen. Dan pas verschijnt het eerste schema, misschien een rapport of een advies. Tijdens de bespreking met de klant wordt er weer geluisterd, worden er vragen gesteld, ideeën getest, veronderstellingen gecheckt en doelgroepen geanalyseerd.

En dan pas is het de tijd om iets te gaan zeggen en schrijven. Pas dan weet je waarover het gaat.

Voor ondernemers geldt precies hetzelfde, als je niet weet wat de klant wil is voor je beurt praten niet bepaald slim. Begin altijd met een schone lei, ook al denk je alles al te weten. Je weet namelijk nooit wat je klant wel of niet weet. Dat moet eerst uitgezocht. Want stel dat jij denkt dat je alles weet en wat blijkt, de klant weet meer. Dan sta je mooi voor aap.

Goede vragen kunnen stellen is een kunst. Hoe beter je die kunst beheerst hoe zinvoller jouw communicatie wordt.

Hebben En Houden Is Een Droom

Het mooie van een droom is dat je uiteindelijk wakker wordt.

Helaas duren dagdromen veel langer. De mooiste dagdroom is die waarin alles altijd hetzelfde zal zijn. Het zijn dromen waaruit het ontwaken vaak heel wat heftiger is dan de droom in onze slaap.

Leven is verandering. Het leven en werken is deze tijden verandert zelfs heftig. Niemand had in 1993, het jaar waarin internet officieel van start ging, kunnen voorzien wat dat ons zou brengen.

We Zijn Nog Steeds Jagers En Verzamelaars

In onze moderne maatschappij valt er onvoorstelbaar veel te kiezen. En kiezen is moeilijk. Dat komt omdat we diep van binnen nog steeds de genen hebben van de jagers en verzamelaars die we waren in de prehistorie. Verzamelen was nodig om te overleven en alles uit de natuur had waarde.

In onze moderne tijd is er van alles genoeg, meer dan genoeg zelfs. En juist die veelheid waaruit we kunnen kiezen is het probleem dat we omschrijven met een woord dat mijn grootouders nooit zouden begrijpen, keuzestress.

Kiezen betekent het ene wel doen en het andere niet. En juist dat ‘niet’ is een probleem, onze verliesaversie, de angst om verlies te lijden is vaak sterker dan de rationele overweging afscheid van een niet langer noodzakelijk bezit te nemen.

Hoe kiezen werkt is te zien aan de illustratie hier boven. De één ziet gelijk de jonge vrouw, de ander de oude vrouw met grote haakneus. Het is onmogelijk om beide tegelijkertijd te zien. Een keuze maken is de enige optie.

Kiezen Is Een Kwestie Van Vertrouwen

Voor menig schrijver, en dus ook voor mij, is niets mooier dan het construeren van een mooie zin, een spannend plot of een krachtige dialoog. Ik heb er door de jaren heen heel wat geschreven en ze bijna allemaal opgeborgen in het mapje ‘plannetjes’. Mooi schrijven is een kunst waar ik heel blij van kan worden maar die helaas zelden functioneel is. Deze ‘Darlings’ zoals ze worden genoemd horen niet thuis in een functionele tekst.

Kill Your Darlings‘ is een zin die iedere schrijver heeft geleerd. Om dit te kunnen zijn twee eigenschappen nodig

  • het geloof dat je op elke moment weer een mooie zin kunt maken. Je moet dus vertrouwen hebben in jezelf en in je organisatie
  • de wetenschap dat nieuwe ideeën alleen kunnen ontstaan in een sfeer gevuld met ruimte en rust

Communiceren is een creatieve activiteit die begint als al het overbodige is verdwenen. De volgende drie vragen helpen bij de selectie,

  • welke drie zaken zijn voor je organisatie echt belangrijk?
  • waar en hoe wordt in de organisatie het meeste rendement behaald?
  • welke drie medewerkers zijn onmogelijk te missen? waarom?

Kiezen betekent ‘het belangrijkste eerst’. Niet schrikken als blijkt dat je zelf veel minder belangrijk bent dan je dacht.

Een Goed Plan Is De Moeder Van Succes

verkleind BDSEen waanzinnig plan van koning Ludwig (de Sprookjeskoning) leidde tot de bouw van Schloss Neuschwanstein, een kasteel in Beieren in de omgeving van de plaats Füssen. Het megalomane bouwwerk stond model voor het kasteel van Doornroosje in Disneyland Californië en trekt als toeristische attractie jaarlijks zo’n 1.300.000 (!) bezoekers.

Hoe gek de mensen in zijn tijd, – 2e helft negentiende eeuw -, dit plan ook vonden, tot op heden werpt het zijn vruchten af.

Niets ontstaat zomaar. Ook effectieve communicatie niet.

Goede tekst is alleen goed als je weet wat je wilt zeggen. Goede communicatie kan alleen werken als je weet tegen wie je het wilt zeggen. Een plan vertelt waarom je dat wilt.

Een Goed Plan Is Een Kostbaar Bezit

Plannen groeien helaas niet aan de bomen. Het maken van een plan vraagt tijd, inspanning en inzet. Maar dan heb je ook wat. Want een goed plan is een bezit.

In de Bommel-saga van Marten Toonder is het Tom Poes die met een list de door Ollie B. Bommel veroorzaakte chaos weer mag opruimen. Het zijn levensechte verhalen, de meeste personages uit de verhalen van Marten Toonder ben ik in de een of andere vorm wel in het wild tegengekomen.

Goede tekst en dus goede communicatie kan niet zonder een plan, een blauwdruk van de gewenste situatie, ergens in de toekomst. De weg erheen is vaak avontuurlijk, vol verrassende wendingen en onverwachte situaties maar dat is niet erg als je het doel maar in het oog houdt.

Hoe beter en hoe helderder jouw plan is, hoe groter de kans van slagen.

Stress En Tijdgebrek Zijn Echte Geldvreters

“Hoe harder je werkt, hoe meer je verdient”.

Helaas is dat niet zo. Hoe harder je werkt hoe meer je strest. Met alle problemen die daar bij horen. Stress en tijdgebrek maken het onmogelijk om tot welke nuttige prestatie dan ook te komen. De plantsoenwerker die ik in Wenen trof tijdens de middagpauze had het goed begrepen, hij lag in de schaduw van een grote boom te slapen. Slim want wie niet uitrust kan niet presteren. Er is een tijd om onkruid te schoffelen en een tijd om uit te rusten in de schaduw van een boom. Daarvoor te kiezen betekent dat je jezelf als persoon maar ook als organisatie serieus neemt.

Zet Het Belangrijkste Altijd Bovenaan

Niet alles is even belangrijk. Het ene is nou eenmaal belangrijker dan het andere. Weet wat belangrijk is en handel daarnaar. En voor organisaties is het van belang dat alle betrokkenen weten wat de prioriteiten zijn. Pas als iedere medewerker doordrongen is van de missie van jouw organisatie en daarnaar handelt komt succesvol communiceren in zicht. Moderne ondernemingen zoals het Nederlandse Voys en het Braziliaanse Semco hebben daar al invulling aan gegeven. In hun open managementstijl is ruimte voor een open geest, iedere medewerker wordt serieus genomen en draagt bij aan het succes van de onderneming.

Bewustzijn Volgt Aandacht

Aandachtig kijken naar een klein kind, naar een bloem die beweegt in de wind, naar de dobber die aangeeft of je al beet hebt of naar de vogels die rond de voertafel in de tuin fladderen. Er gebeuren legio dingen waar je, soms maar heel even maar toch, aandacht aan kunt schenken. Hetzelfde geldt voor een organisatie. Aandacht en bewustzijn, twee communicatiemethoden (jawel), zorgen dat de focus gericht blijft op de doelstellingen. Echte bewustwording is niet de meest eenvoudige vorm van communicatie maar wel een hele belangrijke. Je verwerft er inzicht mee waardoor het maken van keuzes gemakkelijker wordt. En stress en tijdgebrek niet meer nodig zijn.

4 Vragen Voor Een Beter Zicht Op De Organisatie

  • inventariseer eens de mening van medewerkers over de organisatie
  • zijn alle activiteiten gericht op de missie? Welke wel en welke niet? Elimineer de laatste.
  • hoe zien de klanten de organisatie (luisteren dus)?
  • welke taken vinden de medewerkers onzinnig?

Als voorbeeld van deze laatste vraag een casus uit het onderwijs. Op vrijwel alle middelbare scholen is dinsdagmiddag de vergadermiddag. Een verplicht nummer met een vaste begin en eindtijd (!) waar de unitleider zijn of haar leiderschapskwaliteiten ten toon spreidt. Zinvol? Zelden. De meeste zaken worden in de wandelgangen gedaan, e-mail is de informatieleverancier bij uitstek en conciërges hebben op de meeste vragen een antwoord. Maar zo gauw iemand met één vinger wijst naar deze zinloze dinsdagmiddag is de beer los. Status gaat hier duidelijk voor nut. Bezig zijn met serieus communiceren betekent vragen durven stellen bij alle heilige huisjes. Vaak zal blijken dat veel van deze huisjes niet veel meer voorstellen dan een door stutten in standgehouden ruïne.