Luie Campingbazen Maken De Mooiste Vakanties

Regelmatige vakanties zijn een privilege voor docenten. Omdat we van avontuur houden hebben we ze gebruikt om, met tent of caravan, door Europa te trekken. Om veel te zien maar vooral om veel te beleven. Als kampeerder kan dat. Iedere camping is anders, wordt anders geleid en levert zo verschillende indrukken en herinneringen. Campingbazen maken een belangrijk onderdeel uit van die herinneringen.

Zo was er een Nederlands echtpaar dat een camping runde in het Schwarzwald. We kwamen er, zoals zo vaak, door een tip. De camping lag op een helling achter een groot hotel en stelde eigenlijk niet veel voor. Dit in tegenstelling tot de vrouwelijke helft van het paar. Binnen een paar uur was ons duidelijk dat het haar camping was, ze zorgde voor sfeer en voor reusachtige taartpunten die ’s morgens naast de harde broodjes lagen. Onweerstaanbaar. Het ging er gemoedelijk en gastvrij aan toe, iedereen had het naar de zin en de lijst met bezienswaardigheden, eenvoudig getypt, hebben we helemaal afgewerkt.

De nieuwe beheerder van de camping boven Kassel pakte het heel anders aan. Nors wees hij ons een vaste plaats aan, mopperde op iedereen die ook maar iets buiten de lijntjes deed en was verder net zo tolerant als de rotsen aan de overkant van de rivier. De hele dag liep hij te redderen en gunde zichzelf maar ook de gasten weinig rust. Ondanks het leuke stadje en de mooie omgeving zijn we snel weer vertrokken.

Terugkijkend concludeer ik dat regelzucht haaks staat op plezier hebben en genieten. Gelukkig hadden we in het onderwijs als privilege regelmatig vakantie.

De Trukendoos Van Storytelling

Een grote, Duitse bouwmarkt heeft als slogan “Ideen muss man haben”, ideeën moet men hebben. Waarmee ze bedoelen dat zij alles in huis hebben om die ideeën uit te voeren; planken, verf, behang of een figuurzaag. Het zijn grote winkels waar ik best een uurtje kan doorbrengen. Helemaal in de wetenschap dat vlak bij de ingang een bakker is met “Kaffee und Kuchen”. Een ideale plek om de verloren energie weer aan te vullen. Maar dat lost mijn probleem met die slogan niet op. Is een muur in de kamer zacht grijs verven het gevolg van een idee? Of gewoon een klusje? Wat is dat eigenlijk, een idee? Voor mij betekent het dat ik iets nieuws schep, iets dat er eerder niet was. Een andere invalshoek, een ongewoon gebruik van woorden of betekenissen, of een onderwerp waarover nog nooit iemand iets geschreven heeft. Veel schrijvers gaan zitten wachten op een idee. Dat wachten kan soms heel lang duren. Helaas heb ik daar de tijd niet voor. Een tekst moet op een bepaald moment gewoon af zijn. Tegen een klant zeggen dat er nog geen goed idee uit de lucht viel en dus het verhaal later komt is echt geen optie. Daarom heb ik een trukendoos. Ooit geleerd tijdens een cursus ‘creatief schrijven’. Daar kregen we zeven kaartjes uit het memory spel. De verschillende afbeeldingen hadden niets gemeen, de opdracht was er een logisch verhaal over te schrijven. Mijn verhaal destijds heette ‘Jacobus en de schoen’. Ik heb het nog steeds. Na de memory kaartjes volgden illustraties, tekeningen, foto’s, woorden, vakantiekiekjes, schilderijen, ontmoetingen, rijen voor de kassa en een adviesgesprek. Maar ook boeken, krantenartikelen, – die ik fotografeer en digitaal opsla -, en websites met boeiende informatie. Wie een goede trukendoos heeft beschikt over een bron van veel fijne ideeën en heeft dus altijd iets om over te schrijven. “Ideen muss man haben”.

Tips Om Over Een Ingewikkeld Onderwerp Begrijpelijk Te Schrijven

Over een ingewikkeld onderwerp zo te schrijven dat het voor de lezer begrijpelijk is vraagt om kennis en techniek. Want wat is dat eigenlijk, iets ‘begrijpen‘? Zinnen als ‘Dat begrijp je toch wel?’ of ‘Heb je het nou nog niet begrepen?’ worden dagelijks gebruikt. Wie iets niet begrijpt wordt vaak weggezet als ‘dom‘. Volkomen onterecht overigens. Dat we iets niet begrijpen is de regel. Begrijpen we iets wel dan is dat de uitzondering. Kennis zo overdragen dat een ander het kan begrijpen is de kunst.

Iets begrijpen betekent dat we het kunnen volgen met ons verstand. Hiervoor is denkkracht nodig en een zekere inspanning. Hoe groter die inspanning, hoe kleiner de kans dat iemand moeite wil doen. ‘Dat is zo moeilijk, dat snap ik toch niet’ was ooit een veelgehoorde uitspraak van leerlingen, nog voordat ik een woord had besteed aan uitleg. Ze deden het liefst helemaal geen moeite. Met een stapsgewijze uitleg en goede metaforen kwam ik dan vaak nog een heel eind. Het ontwerpen van een heldere uitleg, gericht op de doelgroep, is nog steeds een belangrijk deel van mijn werk. Met als resultaat teksten die zorgen voor minimale lees inspanning en maximale kennisoverdracht.

Begrijpelijke teksten bestaan doorgaans uit eenvoudige taal. Maar dan weer niet van het genre ‘Jip-en-Janneke’; gewone, heldere taal. De logische opbouw ontstaat door iedere volgende zin te laten aansluiten op de vorige. Zo wordt de tekst een soort routekaart die, via A en B, als vanzelf uitkomt bij C. Door maximaal één nieuw onderwerp per zin te introduceren ontstaat rustige en gemakkelijk te lezen tekst. Dat geldt ook voor lange zinnen van twintig woorden of meer. Problemen ontstaan als twee van deze zinnen direct achter elkaar staan. Om ergens over te kunnen schrijven is voldoende kennis van het onderwerp noodzakelijk. Ervaren tekstschrijvers zijn er in getraind om een nieuw onderwerp snel te begrijpen. Zo bezien is een tekstschrijver eigenlijk een eeuwige student.

Een Plan Is Zoiets Als Een Goed Voornemen Maar Dan Beter

Een goed voornemen is een gedachte aan het begin van een nieuw jaar. Een gedachte over wat we het komend jaar beter willen doen. Alsof we het tot nu toe allemaal fout deden. Wat natuurlijk niet waar is. Alles ging tot nu toe toch goed? Natuurlijk zijn er verbeteringen mogelijk. Alleen niet allemaal tegelijk. Afvallen én sporten én gezond eten én meer bewegen én beter naar de klanten luisteren én meer omzet realiseren én meer aandacht voor de mensen waar we van houden is echt teveel van het goede. Dat gaat dus allemaal nooit lukken. Grote kans zelfs dat er niks gaat lukken. Wat we wel kunnen doen, zo blijkt uit onderzoek, is één klein ding veranderen. Het leuke, – en nuttige- , daarvan is dat kleine veranderingen vaak leiden tot grote gevolgen.

Er is een mooi verhaal uit het ZEN-boeddhisme over een schitterend, kostbaar kastje. De eigenaar mocht het meubelstuk alleen hebben als het op een bepaalde manier in huis werd neergezet. Menig bezitter, geobsedeerd door de pracht van dit meubelstuk, onderschatte het probleem. Als het kastje precies op de juiste plek stond bleken alle andere meubelstukken op een verkeerde plek te staan. Die moesten vervolgens verplaatst worden, wat alleen kon als de kamer werd verbouwd. Waarna de kamer niet meer bij het huis paste zodat ook het huis… Een klein kastje met een kleine instructie zorgt zo voor het verbouwen van een heel huis.

Hetzelfde geldt voor een plan. Een klein plan dat haalbaar is en eenvoudig gedaan kan worden is voldoende voor grote resultaten. Grote plannen daarentegen blijven doorgaans steken in goede voornemens. Ik wens je in dit nieuwe jaar een heel mooi, haalbaar plan.

Een Mooie Hond Is Een Perfect Verhaal

Over ‘hoe te schrijven’ zijn heel wat boeken geschreven. Zo zijn er boeken over essays, korte verhalen, gedichten, interviews, reisverslagen, toneelstukken en liedteksten. Met uitgebreide tekst en uitleg, voorbeelden en oefenmateriaal. Voor mij is het schrijven van verhalen een noodzakelijke vaardigheid. Zonder goed verhaal werkt marketing niet. Maar hoe ziet een geslaagd verhaal er nou eigenlijk uit?

Tijdens het bakken van een ei bedacht ik dat een goed verhaal veel lijkt op een mooie hond. Zo valt bij beide de kop het eerst op. De hond met zijn snuffende neus en trouwe ogen vraagt constant naar een vervolg, ‘Wat gaan we doen?’ is de onuitgesproken vraag. ‘Krijg ik een koekje?’, ‘Gaan we wandelen?’ of ‘Aai me eens!’. De blik van een hond vraagt gewoon om actie, om een vervolg. Zo hoort de kop van een verhaal ook te zijn, een aanloopje naar iets wat staat te gebeuren. Een aanzet tot avontuur.

Na de kop volgt het lijf met vier poten. Een ‘goed lopend verhaal’ verleidt leidt de lezer om verder en verder te lezen. Behalve het lekkere ‘lopen’ moet de ‘body’ van het verhaal ook de juiste lengte hebben. Een te kort verhaal lijkt op een mopshond, een langdradig verhaal heeft meer weg van een teckel. Een hond waarbij alle verhoudingen kloppen is het mooist. Een verhaal ook. Om het verhaal de juiste maat te geven is het handig om vooraf de lengte te bepalen. Deze columns worden geschreven met zo’n driehonderd woorden, een standaard maat voor web teksten. Wie een pitch nodig heeft moet met honderd woorden uitkomen. Romanschrijvers denken in pagina’s.

Aan het einde van een verhaal, in de staart, zit de plot. Zo’n plot kan een conclusie zijn, een vreemde wending of een bruggetje naar het volgende verhaal. Die er dan, hopelijk, ook weer uitziet als een mooie hond.

Vijftig Dingen Die Je Kunt Doen Met Een Appel

Nee, ik ga hier echt niet alle vijftig antwoorden geven. Daar gaat het hier ook niet om. Het is een oefening in creativiteit. Met een appel kun je veel meer doen dan hem alleen opeten. Op menig studiemiddag heb ik de appel-vraag voorbij zien komen; “Wat kun je allemaal doen met een appel?”. De antwoorden verzinnen in een groepje bevordert saamhorigheid, individueel is het een soort wedstrijd en plenair bevordert het de onderlinge samenwerking. Waar een simpele appel al niet goed voor is.

Wat geldt voor een appel gaat ook op voor ieder ander onderwerp. Door daarvan de onbekende kanten op te zoeken ontstaat een waaier aan associaties. Het is een techniek waar ik, als schrijver, niet zonder kan. Ook voor een verkoopgesprek, een pitch of een sollicitatiegesprek is deze methode nuttig. Een goede inval kan net het verschil maken met de concurrenten. Stel je voor dat iemand tijdens een sollicitatiegesprek aan je vraagt of je goed kunt samenwerken. Alleen ‘ja’ zeggen overtuigt niet. Door te vertellen hoe je hoe je, afgelopen vakantie, samen met je broertje de familietent hebt opgezet is veel overtuigender. In schrijversjargon heet dit ‘show, don’t tell’. Geef een voorbeeld, vertel een verhaal. Dat hoeft helemaal geen lang verhaal te zijn. Ook een korte anekdote is goed, die heeft gegarandeerd veel meer zeggingskracht dan de kale feiten van een cijferlijst.

De ‘appel-methode’ die ikzelf gebruik noem ik het ‘spinnenweb’. Midden op een groot vel papier schrijf ik mijn ‘appel’ en daaromheen alle woorden die ik binnen een half uur kan verzinnen. Woordenboeken zijn hierbij goede hulpmiddelen, je hoeft niet alles alleen en uit je hoofd te doen. Als de tijd om is omcirkel ik de woorden die me aanstaan. Die schrijf ik vervolgens op kleine kaartjes. Door deze kaartjes, al puzzelend, in een logische volgorde te leggen ontstaat de lijn van mijn verhaal. Een goed verhaal is een mooi gereedschap.

Communiceren Is Vooruitzien

Ik ben geen helderziende en de toekomst voorspellen kan ik ook niet. Wat ik wel kan is plannen maken. Plannen voor het komende jaar die min of meer logisch voortvloeien uit de activiteiten in het afgelopen jaar.

Adviseren. Sinds het voorjaar adviseer ik een maatschappelijke organisatie die zich bezig houdt met het bemiddelen van vrijwilligers. Voor mij een hele nieuwe wereld waar veel te ontdekken is. Zo sprak ik met vrijwilligers die heel wat meer in hun mars hebben dan menig goedbetaalde manager. Een stemmetje van binnen zegt me dat dit eigenlijk niet kan. Op de vraag of het dan anders zou moeten, en zo ja hoe dan, hoop ik komend jaar een stukje antwoord te vinden. Zeker is dat ik regelmatig een column zal schrijven over dit onderwerp.

Beginners. Twintig jaar lang heb ik economieles gegeven in het voortgezet en middelbaar onderwijs. Zelfstandig ondernemen was een van mijn stokpaardjes. Ook nu nog heb ik regelmatig gesprekken met startende ondernemers. Veel van hen zijn idealisten die het in deze tijd bepaald niet eenvoudig hebben. Toch zullen zij ook brood op de plank moeten hebben. Meer nog dan tot nu toe zal ik over onderwerpen schrijven waar ze iets aan kunnen hebben.

Cursus. De poging die ik dit jaar ondernam om een cursus praktische communicatie te starten strandde. Helaas. Veel vragen die ik krijg gaan over taal, tekst en communicatie. Dus die cursus komt er, hopelijk, dit voorjaar. Mocht je een idee hebben over de inhoud dan is een mailtje of een commentaar onder dit blog welkom. Hoe beter ik kan aansluiten op de vraag, hoe zinvoller de cursus wordt.

Maar nu ga ik eerst twee weken met vakantie. De eerstvolgende column verschijnt maandag 4 januari 2016. Ik wens al mijn lezers een fijn Kerstfeest en een goede jaarwisseling toe.

 

Tot 2016

Tien Tips Om Je Creativiteit Een Oppepper Te Geven

  1. Dagdromen. Nuchtere mensen zien dagdromen vaak als een zinloze tijdsbesteding. Toch worden de beste ideeën geboren als we heel iets anders doen. Onze hersenen maken dan nieuwe verbindingen en komen zo met frisse inzichten.
  2. Alles is te gebruiken. Creatieve mensen lopen spelend door het leven en zien overal nieuwe mogelijkheden. Een tip die ik ooit kreeg was het advies om ’s morgens als je opstaat om je heen te kijken alsof je alles voor de eerste keer ziet.
  3. Kies jouw favoriete tijd voor je favoriete ding. Een collega van mij staat ’s morgens om 4 uur op, ik werk het liefst ’s avonds. In je favoriete tijd ben je het meest effectief.
  4. Creatieven zijn graag alleen. Ze voeren dan innerlijke monologen. Een onnutte bezigheid kan helpen zoals een schilderij maken, brooddeeg kneden of doelloos wandelen.
  5. Zoek nieuwe ervaringen. Op plaatsen komen waar we nooit eerder geweest zijn of onbekende mensen ontmoeten levert nieuwe indrukken op. Creatieven zetten die indrukken om in nieuwe plannen en ideeën.
  6. Maak fouten. Wie iets nieuws wil leren zal altijd fouten maken. Geef die fouten geen lading in de zin van ‘wat dom’ of ‘zoiets doe ik weer’ maar geniet van je fouten en leer er van.
  7. Zoek naar mogelijkheden. Zeg niet ‘het kan niet’ maar vraag je af wat nodig is om te zorgen dat het wel kan. Een nieuwe oplossing bedenken geeft een kick.
  8. Open je denkraam. Zie de wereld als een speelplaats vol mogelijkheden in plaats van een gevangenis vol beperkingen. Bekijk jezelf eens op een andere manier.
  9. Omring je met mooie dingen. Kijk naar iets moois, luister naar muziek en geniet van lekker eten.
  10. Doe eens gek. Gewoontes zijn de beste ingrediënten om je creativiteit om zeep te helpen.

Koop Je Een Lot Of Ben Je Zelf De Hoofdprijs?

Jaarlijks geven we in Nederland 2 miljard (!) euro uit aan kansspelen, aldus het CBS. Dat is zo’n 117 euro per Nederlander. Veel geld. Het kopen van een lot kun je zien als een investering. Geld uitgeven in de hoop dat je er uiteindelijk veel meer voor terugkrijgt. De meest waarschijnlijke afloop is dat je er nooit een cent van zult terugzien. De kracht van loterijen, en dus de reden dat er zoveel mensen geld voor over hebben, is hun eenvoud. Een lootje kopen is simpel, iedereen kan het.

Deze eenvoud, die veel mensen aanspreekt, werkt. Maar nu ben je ondernemer. Je verkoopt geen loten maar kunststof kozijnen. Of een coachingstraject. Een tuinontwerp of tweedehands kleding, fietsen of een reis naar Italië. Dat ziet er gelijk een stuk moeilijker uit. Toch gelden ook daarvoor dezelfde wetten als voor loterijen. Makkelijk werkt. Wat bijpassende woorden zijn eenvoudig, comfortabel, gerieflijk, en probleemloos. Dit soort woorden horen thuis in je verhaal. Een zin als: “Nooit was pannenkoeken bakken zo simpel” maakt nieuwsgierig en biedt tegelijkertijd een oplossing.

Om uit te zoeken wat precies werkt hebben we internet. Een bron van boeiende informatie. Daar kunnen we uitzoeken welke strategie het beste werkt. Zo bekijk ik dagelijks het aantal bezoekers op mijn website, de bezochte pagina’s, de duur van het bezoek en de meest gebruikte zoektermen. Ook test ik regelmatig de titels van de columns en de blogs. Iedere nieuwe publicatie promoot ik, gelijk na publicatie, op sociale media. Om de week doe ik dat ook de volgende dag. Een paar conclusies; lange koppen werken beter werken dan korte, getallen en vraagtekens trekken lezers, creatieve koppen zijn interessanter dan saaie en teksten van ongeveer 300 woorden worden het best gelezen. Zo ontstaat als vanzelf de hoofdprijs, een bloeiende onderneming met regelmatig inkomsten.

Aan Een Goed Communicatieplan Zit Geen Achteruitkijkspiegel

De schoolleider, ooit mijn baas, wist alles beter. Achteraf. Voorstellen werden met een “Ja hoor, prima, moet je doen” afgedaan en bleken, na voltooiing, volgens deze leidinggevende volledig verkeerd te zijn aangepakt. Deze manier van leidinggeven wordt ‘reactief’ genoemd, commentaar achteraf op andermans werk. Achteraf beter weten is niet moeilijk. Helaas komt dit soort leidinggeven regelmatig voor. Wat je ook doet, het is nooit goed. Gelukkig zijn er ook mensen die het compleet anders doen, de proactieven. Bij hen is leidinggeven gericht op de toekomst en gevuld met doelen en plannen.

In het eerste, gratis, gesprek van een half uur dat ik altijd heb met een nieuwe klant gaat het over deze doelen en plannen. Na een kwartiertje sparren is het antwoord op de vraag ‘wat wil ik’ doorgaans helder. Vooral starters beginnen te breed en willen teveel. Dat terugbrengen tot één duidelijk doel geeft rust en maakt het ondernemen helderder. Vervolgens bekijken we de vragen ‘hoe ga ik dat doen’ en ‘wat heb ik daar voor nodig’. Het juiste antwoord op de eerste vraag is ‘hou het eenvoudig’. Wat je nodig hebt is ‘zo weinig mogelijk’. In het laatste kwartier gaan de puntjes op de ‘i’ waarna de toekomstige klant vertrekt met een helder plan en nieuwe ideeën. Zo gaat het meestal. Maar soms ook niet.

De reactieve directeur van een maatschappelijke organisatie die me uitnodigde had geen toekomstplan. Dus vertelde hij uitgebreid over het verleden. Bij mij hoopte hij ‘even’ een toekomstplannetje te kopen. Hij was een gevangene van zijn eigen achteruitkijkspiegel en verwachte van mij helderheid over zijn toekomst. Nee dus. Wie zelf geen ideeën heeft, geen doelen en geen idealen, heeft niets aan een tekstschrijver die zijn vak serieus neemt. Zo’n tekstschrijver helpt alleen als je op zoek bent naar kansen in de toekomst. En daarbij heb je niks aan een achteruitkijkspiegel.

Geen Enkele Tekst Wordt Perfect Geboren

De tekst die ik afgelopen week toegestuurd kreeg zag er op het oog prima uit. Allemaal nette zinnen, zo uit het boekje. Bestemd voor een website. Met het verzoek of ik wat ‘punten en komma’s’ wilde zetten.

Een website wordt gemaakt voor bezoekers. Die klikken-en-verdwijnen als ze het niks vinden. Een goede webtekst is dus kort, bondig en boeiend. Heel iets anders dan de vier (!) vol getypte pagina’s die ik aangeboden kreeg. Lange teksten zijn niet uitzonderlijk, integendeel. Maar wie gaat ze lezen?

Schrijven begint met het scheppen van mogelijkheden. Eerst is er een onderwerp, daarna ontstaat het idee daar iets mee te doen. Voor deze column is de toegestuurde tekst het onderwerp, het idee is om aan de hand daarvan iets te vertellen over de techniek van het teksten schrijven. Het idee wordt vertaald naar een titel, de zinnen die daarna bedacht worden zijn variaties op dat thema. Als er voldoende materiaal is begint het eigenlijke schrijven. Door te knippen, te plakken en te puzzelen wordt de tekst gecomponeerd. Nieuwe woorden verschijnen en verdwijnen, verschillende invalshoeken worden getest en zinnen worden in verschillende volgordes gezet. Totdat er uiteindelijk een tekst is die een natuurlijke eenheid vormt, waarin geen woorden gemist kunnen worden en waarvoor ook geen nieuwe woorden nodig zijn. Een tekst dus die logisch in elkaar zit en fijn is om te lezen, zowel om de inhoud als om het ritme. Teksten in communicatieplannen moeten daarnaast ook nog lezers verleiden tot actie. Ieder tekstdoel vraagt om een eigen, specifieke oplossing. Zonder doel is tekstschrijven tamelijk zinloos.

De laatste test is de tekst hardop voorlezen aan een ander. Zo worden de kleinste oneffenheden zichtbaar. Zijn die gladgestreken dan is de tekst volwassen en geschikt om voor te leggen aan de lezers. Die er hopelijk plezier aan beleven.